Pocz±tki osadnictwa żydowskiego w Złoczewie - niewielkiej miejscowo¶ci koło Sieradza - przypadaj± na XVI wiek. Wiadomo, że już w pocz±tkach tego wieku istniała tu gmina żydowska oraz dom modlitwy, tzw. Bejt ha-Midrasz. Przez wiele lat Żydzi stanowili większo¶ć mieszkańców Złoczewa. Stan ten uległ zmianie dopiero w XIX wieku, kiedy w miejscowo¶ci osiedliło się wielu Polaków, przybyłych z Poznania i jego okolic. Obecno¶ć Żydów w Złoczewie przyczyniała się do rozwoju gospodarczego miasta.

Przed wybuchem II wojny ¶wiatowej w mie¶cie żyło 2.067 osób pochodzenia żydowskiego. 3 wrze¶nia 1939 roku Złoczew został zajęty przez nazistów. Wkrótce po wej¶ciu wojsk niemieckich, spalono miasto, morduj±c przy tym około dwustu jego mieszkańców, trzy czwarte ofiar stanowili Żydzi. Najmłodszy z zamordowanych, Fajwu¶ Szczukowski miał zaledwie trzy lata. Żywcem spalono chor± psychicznie dziewiętnastoletni± Żydówkę Chanę. Ofiary tej pierwszej masakry pochowano w masowych mogiłach na miejscowym cmentarzu żydowskim.

Pierwsza deportacja ludno¶ci żydowskiej ze Złoczewa miała miejsce w paĽdzierniku 1939 roku. Czę¶ć złoczewskich Żydów przewieziono do getta w Lublinie, sk±d póĽniej trafili do obozu koncentracyjnego na Majdanku. Kolejn± grupę około tysi±ca czterystu osób wywieziono w 1940 roku do Łodzi i Zduńskiej Woli. Dla pozostałych w Złoczewie około czterystu Żydów utworzono getto. Ci, którym dane było przetrwać koszmar życia w getcie, trafili w sierpniu 1942 roku do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem.

Cmentarz żydowski w Złoczewie zlokalizowany jest w lesie przy ul. Cegielnianej. W księgach kahału zachowała się wzmianka o zakupie gruntu z przeznaczeniem na cele grzebalne. Było to w 1530 roku - tym samym złoczewski beit-olam należy do najstarszych nekropolii żydowskich w Polsce. W przeszło¶ci żydowscy mieszkańcy Złoczewa szczycili się faktem, że było to miejsce spoczynku kilku znanych rabinów.

Podczas drugiej wojny ¶wiatowej na cmentarzu grzebano ofiary Holocaustu. Między innymi we wrze¶niu w czterech zbiorowych mogiłach pochowano ciała około stu pięćdziesięciu osób, zamordowanych przez nazistów w pierwszych dniach po zajęciu miasta. Najmłodsza z ofiar - Fajwel Szczukowski - miała trzy lata, najstarsza - Kajla Gutman - 93 lata.

Niestety, cmentarz zachował się w formie szcz±tkowej. Nasz miejscowy korespondent tak opisuje losy tej nekropolii: "W pierwszych dniach wrze¶nia 1939 r. miasteczko Złoczew, a razem z nim cmentarz żydowski, zostało doszczętnie zbombardowane przez hitlerowców, tylko dlatego, że Wehrmacht nagrywał kronikę propagandow± na potrzeby Rzeszy. Niemcy starali się zatrzeć wszelki ¶lad po społeczno¶ci żydowskiej, dlatego ocalałe płyty nagrobne wykorzystali do budowy dróg. Jak mówi± starsi mieszkańcy, przed wojn± było tam ponad trzy tysi±ce grobów. Do dzi¶ przetrwały tylko dwa nagrobki. Opiekuj± się nimi okoliczni mieszkańcy, niedawno zainteresowanie okazała społeczno¶ć żydowska z USA".

Wiele informacji o historii Żydów ze Złoczewa znajdziesz na stronie
Sefer Zloczew - Book of Zloczew.
Shetllinks

tekst: K. Bielawski
Autor zdjęć prosił o zachowanie anonimowo¶ci