Kliknij, aby doda� stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzie� księga gości napisz do nas
PΜCK      

Pierwsza wzmianka o dzielnicy 篡dowskiej w P這cku (w j瞛yku jidysz - Plotzk) pochodzi z 1237 roku. Dzielnica zajmowa豉 cz窷� starego miasta przy murach miejskich, na p馧nocny wsch鏚 od rynku i by豉 jedn� z najstarszych w Polsce. Tu� przed wojn� mieszka這 w P這cku oko這 dziesi璚iu tysi璚y 砰d闚, kt鏎zy stanowili jedn� trzeci� wszystkich mieszka鎍闚. W P這cku wychodzi� miesi璚znik "Dos Plotsker Wort" i tworzyli tu mi璠zy innymi pisarze Szalom Asz i Jakir Warszawski, malarze Natan Karen i Max Eljowicz.

W P這cku znajdowa造 si� dwa cmentarze 篡dowskie. W 1568 roku zakupiono plac pod cmentarz, kt鏎y usytuowany jest przy obecnej ulicy 3 Maja, tu� przy Liceum im W豉dys豉wa Jagie陶y. Najprawdopodobniej poch闚ki odbywa造 si� na nim od 1570 roku. Natomiast nowy cmentarz za這穎no w 1845 roku przy ul. Sportowej.

Od pa寮ziernika 1939 roku, kiedy w豉dz� w P這cku przej窸y niemieckie organy administracji cywilnej, zacz窸y si� prze郵adowania ludno軼i 篡dowskiej, a miejsca 篡dowskiego kultu religijnego zosta造 zbezczeszczone lub zniszczone. Podczas likwidacji cmentarza przy ul. 3 Maja, grupa 砰d闚 odkopa豉 gr鏏 rabi Zysze Plockera, zmar貫go przed 103 laty. Szcz徠ki rabina owini皻o ta貫sem i wraz ze sprofanowanymi roda豉mi pochowano na nowym cmentarzu. Do ko鎍owego zatarcia 郵ad闚 po starym cmentarzu przyczyni造 si� w豉dze po wojnie, przeznaczaj帷 ten teren pod zabudow�. Obecnie znajduje si� tu internat liceum. Jedyn� pozosta這軼i� po starym cmentarzu jest mur, kt鏎y zachowa� si� przy przej軼iu dla pieszych od ulicy 3 Maja do ulicy Padlewskiego. Prawie ca趾owicie zniszczono r闚nie� nowy cmentarz, po這穎ny przy ul. Sportowej. Porozbijane macewy z obu cmentarzy przeznaczono na brukowanie chodnik闚 oraz do budowy schod闚 prowadz帷ych ze Wzg鏎za Dominika雟kiego nad Wis喚.

P這ck - 圭iana P豉czu Plock - fragment macewy Plock - fragment macewy
zdj璚ia: Ryszard Bielawski
Po wojnie powr鏂i這 do P這cka oko這 trzystu 砰d闚, kt鏎zy pr鏏owali odbudowa� 篡cie religijne i kulturalne. 22 lutego 1945 powo豉no Komitet 砰dowski, kt鏎y w pa寮zierniku 1946 roku zorganizowa� ekshumacj� zw這k 砰d闚 p這ckich zamordowanych w parowie imielnickim. Zw這ki przeniesiono z miejsca ka幡i na cmentarz 篡dowski przy ul. Sportowej. Zachowany nowy cmentarz 篡dowski w P這cku po這穎ny jest przy ul. Mickiewicza. Cz窷� cmentarza, zamkni皻a, jest ogrodzona z trzech stron metalowym p這tem, kt鏎y oddziela cmentarz zamkni皻y od otwartego. Na murze, zwanym Murem P豉czu, osadzono fragmenty macew pochodz帷ych zar闚no ze starego, jak i nowego cmentarza.
P這ck - cmentarz 篡dowski fragment nagrobka zniszczona macewa gr鏏 na cmentarzu 篡dowskim w P這cku
zdj璚ia: Robert Lipowski

W przeciwleg貫j cz窷ci cmentarza znajduj� si� groby powojenne. Na niekt鏎ych tablicach inskrypcje trudne s� ju� do odczytania. Jest mi璠zy innymi gr鏏 Alfreda Blaja, kt鏎y urodzi� si� w 1876 roku w rodzinie kupieckiej. Uko鎍zy� Akademi� Handlow� w Niemczech. Przed wojn� prowadzi� sklep b豉watny przy ul. Grodzkiej w P這cku. Wojn� prze篡� na "aryjskich" papierach. Od 1946 roku by� przewodnicz帷ym Komitetu 砰dowskiego w P這cku. Pracowa� w PPS i Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Zmar� 16 grudnia 1958 roku. Nagrobek w postaci ma貫j macewy z rze嬌ionym z豉manym drzewem - symbolem 鄉ierci - stoi na grobie niemowl璚ia Feliksa Papierczyka, zmar貫go w 12 grudnia 1954 roku, kt鏎y - jak g這si inskrypcja - "pozostawi� w smutku rodzic闚 i siostrzyczk�". Feliks by� synkiem Abrama Papierczyka, kt鏎y po 鄉ierci Alfreda Blaja, kierowa� Towarzystwem Spo貫czno-Kulturalnym 砰d闚 w P這cku. Na zrekonstruowanym nagrobku wyryte s� dwa epitafia: "Tu spoczywaj� zw這ki rzadkich cn鏒 niewiasty b.p. Blumy z Kenigsberg闚 Neumark, zmar貫j 24 wrze郾ia 1889, 篡豉 lat 73" oraz na g鏎ze nagrobka drugie epitafium: "Henia Lichtensztein zmar豉 16 marca 1946 roku, prze篡wszy lat 31". Helena Lichtensztein z domu Judit by豉 jedn� z nielicznych os鏏, kt鏎e powr鏂i造 do P這cka prze篡wszy ob霩 w O鈍i璚imiu-Brzezince.

pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski
zdj璚ia: Robert Lipowski

Na cmentarzu znajduje si� te� pomnik, upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich, wykonany wed逝g projektu artysty plastyka Lucjana Kota z Bytomia.

Zbieraj帷 materia造 do mojego filmu "奸adami przesz這軼i" o zabytkach 篡dowskich w Polsce, po raz pierwszy odwiedzi貫m cmentarz 篡dowski w P這cku w 1997 roku. Cmentarz przedstawia� wtedy widok godny po瘸這wania - teren by� za鄉iecony, ogrodzenie odrapane, na pomniku anty篡dowskie napisy. Kiedy po latach ponownie odwiedzi貫m to miejsce, by貫m mile zaskoczony jego stanem. Cmentarz by� pi瘯nie posprz徠any, ogrodzenie kompletne i odmalowane, a pomnik nieskazitelnie czysty.

Warto wiedzie�, 瞠 na cmentarzu 篡dowskim w Warszawie przy ul. Okopowej, w kwaterze 1, tu� obok ohelu Bera Sonnenberga znaduje si� gr鏏 zmar貫go w 1833 r. cadyka Arie Lejba z P這cka. Jego gr鏏 jest odwiedzany przez chasyd闚 z r騜nych kraj闚. Cmentarz w Warszawie jest tak瞠 miejscem poch闚ku I. Flancgarta.

tekst: Ryszard Bielawski
Polecamy te� odwiedzenie poni窺zych stron internetowych:
We remember Jewish P這ck!
Ksi璕a Pami璚i P這cka
Kliknij tu, by obejrze� film video, nakr璚ony na terenie cmentarza w P這cku

Kuczki w P這cku w obiektywie Zbigniewa Nowaka
Jednym z 篡dowskim 鈍i徠 jest Sukot, zwany te� 安i皻em Sza豉s闚 lub Kuczkami, upami皻niaj帷y czterdziestoletni� tu豉czk� 砰d闚 na pustyni. Zgodnie z poleceniem z Ksi璕i Kap豉雟kiej, brzmi帷ym: "B璠ziecie mieszka� w sza豉sach przez siedem dni, aby wiedzia造 wasze przysz貫 pokolenia, 瞠 w sza豉sach kaza貫m mieszka� synom izraelskim, gdy wyprowadzi貫m ich z ziemi egipskiej", w tym czasie m篹czy幡i modl� si� i jedz� posi趾i poza domem, w sza豉sach ustawionych pod go造m niebem. Z czasem popularne sta這 si� budowanie odpowiednika sza豉su - w Polsce zwanego kuczk� - na balkonie domu. Do dzi� w Polsce zachowa造 si� nieliczne drewniane kuczki, kilka z nich mo積a odnale潭 w P這cku.
kuczka w P這cku kuczka w P這cku kuczka w P這cku P這ck - kuczka
Poszukujemy wszelkich informacji o 砰dach z Plocka i ich nekropoliach.
Czekamy te� na relacje os鏏, kt鏎e pami皻aj� te cmentarze z okresu przed II wojn� 鈍iatow�.
Teksty i zdj璚ia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl s� chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materia堯w mo磧iwe wy陰cznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzie� księga gości napisz do nas