Cmentarz żydowski w Mysłowicach powstał na pocz±tku XVIII w. przy obecnej ul. Stawowej. Pocz±tkowo pochówków dokonywano po prawej stronie ul. Stawowej. Ta najstarsza czę¶ć cmentarza została zniszczona, a wszelkie jej naziemne ¶lady uległy zatarciu. W 1864 r. Żydzi z Mysłowic zakupili grunt na nowy cmentarz, położony po drugiej stronie dróżki - dzisiejszej ul. Stawowej. Jego teren ogrodzono murem, wzniesiono także dom przedpogrzebowy.

Według przechowywanej w Żydowskim Instytucie Historycznym wstępnej inwentaryzacji, wykonanej w 1989 r. przez Krzysztofa Domańskiego, na cmentarzu zachowało się prawie czterysta nagrobków lub ich fragmentów. W okresie powojennym opuszczony cmentarz stopniowo niszczał, był za¶miecony, a gęsta ro¶linno¶ć utrudniała dostęp do wielu jego sektorów.

W dn. 2 stycznia 2013 r. do władz miasta Mysłowice, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach, Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego i Muzeum Historii Żydów Polskich został skierowany list otwarty. Jego autorka Małgorzata Płoszaj - badaczka judaików ¦l±ska, współpracowniczka portali Kirkuty oraz Wirtualny Sztetl - kilka dni wcze¶niej odwiedziła cmentarz w Mysłowicach. Po tej wizycie napisała: "Widziałam wiele cmentarzy w opłakanym stanie, jednak stan mysłowickiej nekropolii wywołał u mnie szok. Cmentarz jest traktowany przez okoliczn± ludno¶ć jako regularne ¶mietnisko, miejsce libacji, teren do pozbywania się wszystkiego co zbędne. Nie potrafię sobie w żaden sposób wytłumaczyć postępowania i nie potrafię usprawiedliwić instytucji, która s±siaduje z cmentarzem, a która na jego teren wyrzuca od lat zbierane jesieni± li¶cie. Widać wielkie pryzmy li¶ci, które przerzucone zostały od strony s±siaduj±cego z cmentarzem gimnazjum. Hałdy z li¶ci pokrywaj± stoj±ce przy ogrodzeniu nagrobki dawnych mysłowiczan. Czyż to nie wstyd dla miasta? Czyż to nie wstyd dla jego mieszkańców?".

Kilka miesięcy póĽniej rozpoczęły się prace porz±dkowe, zainicjowane przez grupę mysłowickich społeczników, między innymi Bogusława Polaka, Ireneusza Skwirowskiego, Dariusza Strzodę i Wiesława Tomanka. Ich działania wsparli inni mieszkańcy miasta, znaleĽli się także sponsorzy i darczyńcy. Pomoc okazali m. in. wiceprezydenci miasta Mysłowice Jan Wajant i Grzegorz Brzoska oraz wiceprzewodnicz±cy Rady Miasta Bernard Pastuszka. W ci±gu kilku tygodni ciężkiej pracy z cmentarza wywieziono tony ¶mieci, wykarczowano ro¶linno¶ć i ustawiono ponad 40 przewróconych macew.

Cmentarz można zwiedzać od poniedziałku do niedzieli, za wyj±tkiem sobót i ¶wi±t żydowskich, po uprzednim telefonicznym (509 736 417) ustaleniu terminu.

tekst: K. Bielawski
Bibliografia:
K. Domański, Cmentarze żydowskie na terenie
konurbacji Górno¶l±skiego Okręgu Przemysłowego
Polecamy odwiedzenie stron:
Wirtualny Sztetl
Nasze Mysłowice