Pierwsi Żydzi pojawili się w Jodłowej zapewne w XVIII wieku. Gmina wyznaniowa powstała w XIX wieku. Wyznawcy judaizmu w Jodłowej nigdy nie stanowili znacz±cej czę¶ci ludno¶ci miasta. W 1882 roku w miejscowo¶ci żyło 3.282 mieszkańców, w tym 280 Żydów. Spis powszechny z 1921 roku odnotował 306 osób pochodzenia żydowskiego, co stanowiło 7,8% całej populacji Jodłowej. Na przełomie XIX i XX w. trudne warunki ekonomiczne zmusiły wielu jodłowskich Żydów do emigracji zarobkowej. Przed wybuchem II wojny ¶wiatowej w miejscowo¶ci pozostało już tylko 195 Żydów.

Warto wiedzieć, że w Jodłowej dzieciństwo spędził Mieczysław Jastrun - polski poeta pochodzenia żydowskiego.

Po zajęciu Jodłowej przez nazistów, Żydzi z Jodłowa zostali poddani licznym represjom. Niemcy zbezcze¶cili synagogę, nakazali spalić ¶więte księgi. Żydowscy mieszkańcy Jodłowej wykorzystywani byli do prac przymusowych na rzecz III Rzeszy. Zagłada przyszła 1 lipca 1942 r. Tego dnia 165 Żydów zostało rozstrzelanych w egzekucji w lesie przeczyckim. Po drodze na miejsce kaĽni niemieccy żołdacy zabili 21 osób. Miesi±c póĽniej, w dniu 3 sierpnia 1942 r. Niemcy zamordowali kolejne 22 osoby, ukrywaj±ce się w różnych miejscach. Za pomoc Żydom karę ¶mierci wymierzono też kilku polskim rodzinom.

Cmentarz żydowski w Jodłowej powstał w XIX wieku na zboczu Wisowej. Przed wojn± był ogrodzony płotem z żerdzi. Cmentarz przetrwał lata Holocaustu, zniszczenia przyniosły mu dopiero lata powojenne. Łupem złodziei padło wiele nagrobków. Do dzi¶ zachowało się kilka stoj±cych macew, inne - powalone - porosło runo le¶ne. Nekropolię trudno odnaleĽć - położona jest w gęstym lesie, teren nie jest oznakowany. Poniżej podajemy opis dojazdu: po wjeĽdzie do Jodłowej od strony Ryglic należy kierować się na Wisow±. Asfaltow± szos± po około 1,5 km dojeżdża się do rozstaju dróg w pobliżu przystanku PKS, gdzie należy skręcić w lewo. Droga stopniowo przechodzi w le¶ny dukt, prowadz±cy do polany z dwoma domami. St±d w praw± stronę prowadzi droga - około 300 - 500 metrów dalej po prawej stronie znajduj± się macewy.

tekst: K. Bielawski
zdjęcia: Małgorzata Płoszaj
Bibliografia: Andrzej Potocki "Żydzi w Podkarpackiem"
Poniżej zamieszczamy dwa nagrania video, nakręcone na cmentarzu w Jodłowej
FILM 1 * FILM 2