Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
BUK    

Przez wiele lat Buk - jako miasto biskupie - był zamknięty dla osadnictwa żydowskiego. Stan ten uległ zmianie pod koniec XVIII wieku. Większy napływ ludno¶ci żydowskiej do Buku przypada na pierwsze lata wieku dziewiętnastego. Wiadomo, że w 1808 roku mieszkało tu 118 osób wyznania mojżeszowego, a w 1840 r. - już 241. Wraz z rozwojem społeczno¶ci żydowskiej, na pocz±tku XIX wieku ukonstytuowała się gmina wyznaniowa. W latach 1846 - 1847 wzniesiono synagogę.

W 1848 roku doszło do zamieszek w mie¶cie, będ±cych odwetem ludno¶ci polskiej za proniemieckie sympatie czę¶ci bukowskich Żydów podczas Wiosny Ludów. Podczas zaj¶ć spalono niedawno wybudowan± synagogę, a około sze¶ćdziesięciu rodzin straciło maj±tek. Dziesięć lat póĽniej ukończono budowę nowej synagogi. W 1909 roku w jej miejscu wzniesiono nowy "Bejt Hamidrasz", zaprojektowany przez Alfreda Grottego.

synagoga w Buku
Synagoga w Buku
foto: Jacques Lahitte
Synagoga w Buku
foto: Barbara Bajarka
Wnętrze synagogi
foto: Jacques Lahitte
Szkoła religijna w Buku
foto: Barbara Bajarka

Antysemickie nastroje dały o sobie ponownie znać w 1906 roku, po strajku szkolnym. Żydzi - postrzegani jako Niemcy - ucierpieli wtedy w wyniku bojkotu ekonomicznego. Również w okresie międzywojennym w Buku silne były tendencje nacjonalistyczne.

W 1880 roku w Buku mieszkało 266 Żydów, jednak z czasem ich liczba zaczęła spadać. Podczas spisu powszechnego z 1921 roku tylko siedemdziesięciu bukowian zadeklarowało pochodzenie żydowskie. W 1938 roku w Buku żyło 31 Żydów.

Jesieni± 1939 roku hitlerowcy polecili bukowskim Żydom stawić się na dworcu kolejowym. Ich bagaże złożono do oddzielnego wagonu, który następnie odł±czono od składu. Wła¶ciciele bagażu odjechali w nieznane. Prawdopodobnie wszyscy zginęli w masowej egzekucji.

Cmentarz żydowski w Buku założono prawdopodobnie w połowie XIX wieku, około 1,5 km od miasta w Nowej Wsi. Nekropolia została zniszczona podczas II wojny ¶wiatowej. W wypowiedzi udzielonej w 1991 roku "Głosowi Wielkopolskiemu", ówczesny sekretarz gminy Tomasz Łubieński tak mówił o losach tego miejsca: "Historia tego cmentarza jest typowa, czyli tragiczna. Po drugiej wojnie ¶wiatowej nikt nie zadbał, by naprawić to, co zdewastowali hitlerowcy. Wręcz przeciwnie, nadal niszczono nagrobki, rozbijano pomniki" ("Zapłon± znicze", Głos Wielkopolski, nr 251 z 26.10.1991). W czerwcu 1988 roku dzięki Fundacji Rodziny Nissenbaumów teren cmentarza został ogrodzony i uporz±dkowany. Wichry dziejów przetrwały pojedyncze macewy. Obecny stan cmentarza oddaje fragment listu nadesłanego przez nasz± lokaln± korespondentkę: "Kirkut jest obecnie mocno zdewastowany, czę¶ć metalowego ogrodzenie chyba ukradziona na złom, a na cmentarzu widać ¶lady libacji. Ostatnie zachowane macewy zostały rozbite".


tekst: K. Bielawski

brama cmentarza żydowskiego w Buku Buk - macewa macewa w Buku nagrobek na cmentarzu żydowskim w Buku
foto: Jacques Lahitte foto: Jacques Lahitte foto: Jacques Lahitte foto: Jacques Lahitte
Cmentarz żydowski w Buku Jewish cemetery in Buk Cmentarz żydowski w Buku Jewish cemetery in Buk Cmentarz żydowski w Buku Jewish cemetery in Buk Cmentarz żydowski w Buku Jewish cemetery in Buk
foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka
brama cmentarza żydowskiego w Buku brama cmentarza żydowskiego w Buku brama cmentarza żydowskiego w Buku brama cmentarza żydowskiego w Buku
foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka
brama cmentarza żydowskiego w Buku brama cmentarza żydowskiego w Buku brama cmentarza żydowskiego w Buku brama cmentarza żydowskiego w Buku
foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka foto: Barbara Bajarka
Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Buku i ich nekropolii.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętaj± ten cmentarz z okresu przed II wojn± ¶wiatow±.
Teksty i zdjęcia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl s± chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wył±cznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas